Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania oraz Ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia to dwa fundamentalne akty prawne, które w założeniach mają w najbliższych latach zmienić oblicze systemu ochrony zdrowia. Rozporządzenie o dokumentacji medycznej obowiązujące od 1 stycznia2011 wprowadziło ułatwienia w zakresie prowadzenia dokumentacji medycznej w postaci elektronicznej[1] oraz rozszerzyło dotychczasowe rozwiązania na praktyki: lekarskie, pielęgniarek i położnych. Ustawa o informacji w ochronie zdrowia m.in. stworzyła warunki jej udostępniania pacjentom i personelowi medycznemu uczestniczącemu w procesie leczenia, wprowadziła graniczny termin dla elektronicznej dokumentacji medycznej (wszystkie dokumenty medyczne wytworzone po 31 lipca 2014 muszą już być wystawiane w postaci elektronicznej), a poprzez zmiany w Ustawie z dnia 27 sierpnia2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zobowiązała wszystkich świadczeniodawców, którzy udzielają świadczeń z zakresu lecznictwa stacjonarnego, procedur wysokospecjalistycznych oraz specjalistyki ambulatoryjnej do umożliwienia pacjentom umawiania się drogą elektroniczną na wizyty, monitorowania statusu na liście oczekujących oraz powiadamiania o terminie udzielenia świadczenia (np. za pośrednictwem SMS, e-maila).

Realizacja tych obowiązków wymaga od podmiotów leczniczych sporych inwestycji na zakup nowych lub modernizację dotychczasowych systemów informatycznych lub skorzystania z usług firm oferujących specjalistyczne usługi informatyczne. Rozwiązaniem mogły być środki unijne wramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) oraz VIII osi priorytetowej Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (POIG). Problem jednak w tym, że większość znich została już rozdysponowana, a cały proces odbywał się bez koordynacji ze strony Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia – wyspecjalizowanej jednostki Ministerstwa Zdrowia. W wielu województwach w ogóle nie przywiązuje się wagi do informatyzacji placówek, a tam gdzie to nastąpiło środki na informatyzację zdrowia skierowano na cele, nie zawsze priorytetowe z punktu widzenia ustawy o informacji w ochronie zdrowia. Warto przypomnieć w tym miejscu, że prace nad nią toczyły się od 2006 roku, a zasadniczy jej kształt znany był co najmniej od 2007 roku, kiedy to projekt ustawy po raz pierwszy trafił na Komitet ds. InformatyzacjiRady Ministrów.

 

Informatyzacja placówek opieki zdrowotnej

Zakres informatyzacji w zależności od priorytetów nadanych przez poszczególne programy i działania zróżnicowany. Najczęściej obejmuje wdrożenie standardowego oprogramowania do kompleksowego zarządzania szpitalem (HIS), systemów do obsługi diagnostyki obrazowej (RIS/PACS), udostępnienia usług on-line (np. zapisy do lekarza przez Internet,udostępnianie wyników badań przez konta pacjenta), wdrożenie elektronicznego rekordu medycznego (elektroniczna dokumentacja medyczna),  wdrożenie elektronicznego rekordu pacjenta(dane medyczne pacjenta z wielu placówek opieki zdrowotnej). Wdrożenie oprogramowania połączone jest najczęściej z doposażeniem placówek w sprzęt komputerowy, aparaty RTG oraz w budowę i przebudowę lokalnych serwerowni. Na Dolnym Śląsku kluczowym projektem w ramach, którego odbywa się informatyzacja placówek opieki zdrowotnej jest Dolnośląskie e-zdrowie realizowane w ramach RPO. Projekt zakłada m.in. informatyzację 19 szpitali. Wartość projektu to blisko 30 mln zł.Dodatkowo w ramach projektów indywidualnych wsparto informatyzację kolejnych 11zakładów opieki zdrowotnej, w tym 7 szpitali. Łączna ich wartość to 8 mln zł. W województwie kujawsko-pomorskim najważniejszym regionalnym projektem informatycznym ochrony jest moduł e-zdrowia w ramach projektu e-Usług i e-Organizacja – pakiet rozwiązań informatycznych dla jednostek organizacyjnych województwa kujawsko-pomorskiego. Projekt zakłada wdrożenie technologii informacyjno-komunikacyjnych w 24 szpitalach, umożliwiających m.in. prowadzenie i wymianę elektronicznej dokumentacji medycznej, cyfryzację diagnostyki rentgenowskiej, budowę archiwów diagnostyki obrazowej (poziom lokalny). Łączna wartość projektu to prawie 40 mln zł. W ramach RPO osobne dofinansowanie otrzymają ponadto Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego w Bydgoszczy (wartość projektu: 0,3 mlnzł) oraz Nowy Szpital sp. z o. o. w Świeciu, Nowy Szpital w Nakle i Szubinie sp. z o. o. oraz Nowy Szpital w Wąbrzeźnie sp. z o. o. (łączna wartość projektu: 2,5 mln zł). Na terenie Lubelszczyzny dofinansowanie otrzymało: w ramach RPO - 17 szpitali a w ramach POIG: Centrum Medyczne LUXMED Sp. z o.o. oraz TOP-MEDICAL Sp. z o.o.. Łączna wartość realizowanych projektów informatycznych  wyniosła ponad74 mln zł. W województwie łódzkim informatyzacja odbywa się w ramach zintegrowanego projektu regionalnego pn. Regionalny System Informacji Medycznej o wartości 40 mln zł, który zakłada m.in. kompleksową informatyzację samorządowych placówek ochrony zdrowia (łącznie 18 szpitali). Dodatkowo w ramach RPO dofinansowanie informatyzacji otrzymało w ramach projektów indywidualnych kolejne 14 placówek ochrony zdrowia, w tym 8 szpitali(powiatowych, wojewódzkich, klinicznych). Łączna wartość realizowanych przez nie projektów to 16,5 mln zł. W województwie małopolskim środki na informatyzację w ramach RPO otrzymało do chwili obecnej 13 placówek opieki zdrowotnej, w tym 12 szpitali (łączna wartość projektów - 25 mln zł). Z listy indykatywnej usunięto natomiast projekt Małopolski System Informacji Medycznej, w ramach którego planowano przeprowadzić kompleksową informatyzację najważniejszych placówek ochrony zdrowia. Na Mazowszu dofinansowanie otrzymało do chwili obecnej 20 placówek opieki zdrowotnej, w tym największe warszawskie zespoły lecznictwa otwartego (Wola,Mokotów, Bródno, Żoliborz, Ochota, Praga Południe, Wawer), Szpital Bielański oraz Instytut "Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka". Łączna wartość projektów - ponad 56 mln zł. Na terenie województwa opolskiego dofinansowaniem objęto 7 placówek opieki zdrowotnej, w tym 6 szpitali. Wartość realizowanych projektów - blisko 18 mln zł. W województwie podkarpackim informatyzacja placówek odbywa się w ramach zintegrowanego projektu Podkarpacki System Informacji Medycznej.PSIM obejmie kompleksową informatyzacją 8 szpitali wojewódzkich oraz 21jednostek ochrony zdrowia szczebla powiatowego, w tym 19 szpitali powiatowych.W ramach projektu placówki opieki zdrowotnej wyposażone zostaną w oprogramowanie i infrastrukturę sprzętową, która umożliwi im m.in.  elektroniczne dokumentowanie zdarzeń medycznych oraz cyfryzację diagnostyki obrazowej. Wartość projektu PSIM to prawie 58 mln zł. Na Podlasiu zasadnicza część informatyzacji placówek opieki zdrowotnej odbywać się będzie w ramach projektu Podlaski System Informacyjny e-Zdrowie, który został umieszczony na liście projektów kluczowych.Projekt, podobnie jak w przypadku Podkarpackiego Systemu Informacji Medycznej, zakłada stworzenie warunków oraz kompleksową informatyzację placówek ochrony zdrowia (przebudowa serwerowni, wdrożenie lub modernizacja systemów HIS, ERP, CRM, SOD, wdrożenie elektronicznego archiwum dokumentacji medycznej). Projektem objęte zostanie 27 placówek ochrony zdrowia,w tym wszystkie szpitale wojewódzkie i powiatowe oraz stacje pogotowia ratunkowego. Łączna wartość projektu to 62 mln zł. W województwie pomorskim jedynie sześć placówek opieki zdrowotnej uzyskało do chwili obecnej dofinansowanie informatyzacji, z tego cztery szpitale w ramach RPO oraz dwa niepubliczne w ramach POIG. Łączna wartość projektów to 17,6 mln zł. Na Śląsku na informatyzację przeznaczono tylko 2,5 mln zł.  Na dzień dzisiejszy urząd marszałkowski podpisał umowy tylko z 4 placówkami opieki zdrowotnej. W Świętokrzyskim kluczowy projekt informatyczny realizowany w ramach RPO to e-Zdrowie w Województwie Świętokrzyskim, rozbudowa i wdrażanie systemów informatycznych w jednostkachsłużby zdrowia – etap I o wartości ponad 18 mln zł. Projekt zakłada kompleksową informatyzację czterech wojewódzkich szpitali, w tym Świętokrzyskiego Centrum Onkologii, Świętokrzyskiego Centrum Ratownictwa Medycznego oraz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy poprzez wdrożenie systemy umożliwiających prowadzenie elektronicznej dokumentacji medycznej, systemów do elektronicznej diagnostyki obrazowej, przebudowę serwerowni, wraz zakupem niezbędnego sprzętu i oprogramowania systemowego. W ramach projektów indywidualnych dofinansowanie informatyzacji otrzymały dodatkowo szpitale: w Sandomierzu, Końskich, Włoszczowie, Staszowie oraz Świętokrzyskie Centrum Matki i Noworodka - Szpital Specjalistyczny w Kielcach. Łączna wartość pięciu projektów indywidualnych to prawie 12 mln zł. Na terenie województwa warmińsko-mazurskiego kompleksową informatyzacją objęto 15 placówek opieki zdrowotnej, w tym 6 szpitali wojewódzkich oraz 7 szpitali powiatowych. Łączna wartość projektów to 23 mln zł. W województwie wielkopolskim w ramach RPO realizowane są tylko dwa projekty o łącznej wartości 2,8 mln zł., których celem jest informatyzacja placówek opieki zdrowotnej (oba realizowane są przez niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej). Na terenie województwa zachodniopomorskiego projekt w ramach którego miano przeprowadzić kompleksową

informatyzację placówek opieki zdrowotnej tj. Zachodniopomorski System Informacji Medycznej zatrzymał się na etapie prac koncepcyjnych. Obecnie na terenie tego województwa żadna z placówek nie otrzymała dofinansowania. Podobnie sytuacja przedstawia się w woj.lubuskim.

 

Platformy wymiany danych medycznych

Na platformy wymiany danych medycznych: centralne, regionalne oraz komercyjneprzeznaczono w ramach wszystkich programów operacyjnych łącznie ponad 900 mlnzł. Od 2008 Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia realizuje w ramachVII osi priorytetowej POIG centralny projektElektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania zasobów cyfrowych   o Zdarzeniach Medycznych. Celem projektu jest – jak stwierdza na swoich stronach internetowych CSIOZ - budowa elektronicznej platformy usług publicznych w zakresie  ochrony zdrowia umożliwiającej organom administracji publicznej, przedsiębiorcom ( m. in.Zakładom opieki zdrowotnej, aptekom, praktykomlekarskim)  i obywatelom gromadzenie, analizę i udostępnianie zasobów cyfrowych o zdarzeniach medycznych.  Materialnymi efektami zrealizowanych zadań będą produkty: Portal (1 szt.), SystemGromadzenia Danych Medycznych (1 szt.), System Obsługi rejestrów (1szt.), Hurtownia  Danych (1 szt.), System Wykrywania Nadużyć (1 szt.), System Wspomagania Rozliczeń (1 szt.), System Weryfikacji (1 szt.), Szyna Usług  (1szt.), System Administracji (1 szt.) oraz Pomocnicza Baza Rozszerzonych Danych Medycznych (1 szt.). Aktualnie CSIOZ opracowało trzy prototypy: Internetowe Konto Pacjenta (element portalu), system e-recepty (element systemu gromadzenia danych), system do analiz, statystyk i raportów (element hurtowni danych). Wartość projektu realizowanego przez CSIOZ to ponad 700 mln zł., co stanowi prawie 19% wartości wszystkich projektów realizowanych w ramach VII osi priorytetowej POIG - Społeczeństwo informacyjne –budowa elektronicznej administracji. Obok centralnej platformy powstają publiczne platformy regionalne oraz komercyjne, również finansowane ze środków unijnych.Na Dolnym Śląsku w ramach projektu Dolnośląskie e-zdrowie ma powstać regionalny system umożliwiający wymianę elektronicznej dokumentacji medycznej 19 placówkom opieki zdrowotnej. W Kujawsko-Pomorskim w ramach projektu e-Usługi e-Organizacja –pakiet rozwiązań informatycznych dla jednostek organizacyjnych województwa kujawsko-pomorskiego powstaje portal informacyjno-usługowy oraz regionalne repozytorium wyników badań medycznych. Portal zawierać będzie kompleksowe informacje na temat funkcjonujących w regionie jednostek ochrony zdrowia,publikacje promujące zdrowy tryb życia, elementy o charakterze usługowym (np.dziennik diabetyka) oraz informacje, ostrzeżenia i terminarz wydarzeń związanych z tematyką zdrowotną. Na Lubelszczyźnie w ramach POIG powstaje komercyjny regionalny portal automatycznej rejestracji pacjentów w praktykach okulistycznych (wartość projektu: 1 mln zł). W Lubuskim w ramach projektu Lubuska Sieć Teleradiologii e-zdrowie w diagnostyce obrazowej planuje się zbudowanie regionalnego systemu umożliwiającego11 placówkom opieki zdrowotnej (szpitali i jedna przychodnia) opisywanie zdjęć„na odległość” (wartość projektu: 20 mln zł.). W ramach POIG realizowany jest ponadto komercyjny portal umożliwiający pacjentom wyszukiwanie lekarza oraz zdalne rejestrowanie się na wizyty (wartość projektu: 1 mln zł.). W województwie łódzkim w ramach projektu RSIM zakłada się wdrożenie regionalnej platformy integrującej dane z 18 szpitali. Na terenie tego województwa powstają ponadto, za łączną kwotę prawie 2 mln zł., cztery komercyjne portale oferujące e-usługi w zakresie zdrowia, w tym e-rejestrację. W województwie małopolskim powstaje siedem portali oferujących usługi on-line, w tym e-rejestrację,rozliczanie kontraktów oraz usługi w zakresie wspierania decyzji lekarskich.Łączna wartość portali to 7,7 mln zł. Na Mazowszu ze środków RPO i POIG realizowanych jest 15 komercyjnych projektów oferujących rozwiązania IT oraz usługi on-line dla sektora ochrony zdrowia, w tym elektroniczną rejestrację,wspieranie decyzji lekarskich, zarządzanie zintegrowanymi danymi medycznym ipacjentów, systemy eksperckie (łączna wartość projektów: 22 mln zł.). W województwie opolskim powstają dwa komercyjne portale oferujące usługi on-line dla sektora ochrona zdrowia (łączna wartość: 1 mln zł). Na Podkarpaciu w ramach Podkarpackiego Systemu Informacji Medycznej powstanie regionalna infrastruktura umożliwiająca 29 placówkom opieki zdrowotnej, w tym 27 szpitalom wymianę dokumentacji medycznej oraz realizację szeregu usług z zakresu e-zdrowia (udostępnianie pacjentom wyników badań, e-rejestracja). W ramach POIG dofinansowanie otrzymały dodatkowo trzy projekty komercyjnych portali oferujących usługi on-line dla sektora zdrowia: platforma oferująca sprzedaż zindywidualizowanych zestawów diet, kuracji oraz ćwiczeń, system wyboru świadczeniodawcy i rezerwacji wizyt dla pacjentów gabinetów stomatologicznych, platforma diagnostyki i profilaktyki chorób. Łączna wartość portali to: 2,4 mln zł. Regionalna infrastruktura wymiany danych medycznych oraz portal pacjenta umożliwiający skorzystanie z usług on-line takich jak dostęp do wyników badań, elektroniczne zapisy na wizytę lekarska ma powstać w ramach Podlaskiego Systemu Informacyjnego e-Zdrowie. Z platformy będzie korzystać 27 placówek ochrony zdrowia, w tym wszystkie szpitale wojewódzkie i powiatowe oraz stacje pogotowia ratunkowego. Komercyjna platforma e-rejestracji do przychodni za blisko 1 mln zł. powstaje w woj.pomorskim, a na Śląsku pięć portali komercyjnych na łączną kwotę prawie  4 mln zł, które udostępniać będą usługi on-line takie jak: elektroniczna rezerwacja wizyt, zarządzanie szczepieniami, archiwizacja historii przebytych chorób i przebiegu leczenia a pacjentom możliwość prowadzenia dzienniczków diabetologicznych. W województwie świętokrzyskim wdrażana jest zintegrowana platforma wymiany danych medycznych dla największych sześciu publicznych placówek ochrony zdrowia. W ramach POIG powstają również trzy komercyjne platformy usług on-line (łączna wartość: 3,1 mln zł) umożliwiające zdalne archiwizowanie medycznych obrazów radiologicznych oraz dokumentowanie szczepień. W województwie wielkopolskim ma powstać 8 komercyjnych platform udostępniających takie usługi on-line podmiotom sektora zdrowotnego jak:rejestracja pacjentów, zarządzanie harmonogramem wizyt, zarządzanie procesami leczenia, rozliczanie z Narodowym Funduszem Zdrowia. Łączna wartość tych projektów to prawie 15 mln zł.

 

Telemedycyna i Teleradiologia

Na projekty z zakresu telemedycyny i teleradiologii ze wszystkich programów przeznaczono około 65 mln zł. Wśród najważniejszych projektów należy wymienić realizowany na Dolnym Śląsku projekt Teleradiologia, w ramach którego utworzone zostaną dwaregionalne ośrodki kompetencyjne:Dolnośląskie Centrum Teleradiologiina bazie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego we Wrocławiu (wartość projektu ponad 3 mln zł ) oraz Wrocławskie Centrum Telemedycyny (wartość projektu ponad 0,5 mln.) na bazie Wrocławskiego Centrum Zdrowia  oraz dostarczona zostanie do 10 szpitali w województwie infrastruktura teleinformatyczna na potrzeby rentgenodiagnostyki oraz radiografii cyfrowej. Łączna wartość projektu to prawie 10 mln zł.  Elementy teleradiologii zawiera wspomniany wcześniej kujawsko-pomorski projekt e-Usługi e-Organizacja – pakiet rozwiązań informatycznych dla jednostek organizacyjnych województwa kujawsko-pomorskiego, który zakłada wdrożenie w 24 szpitalach systemów umożliwiających cyfryzację diagnostyki rentgenowskiej oraz budowę archiwów diagnostyki obrazowej. W województwie lubuskim  kluczowy regionalny projekt informatyczny z zakresu teleradiologii to Lubuska Sieć Teleradiologii e-zdrowie w diagnostyce obrazowej. Jedno z najważniejszych zadań projektu to zakup cyfrowych aparatów diagnostycznych i „ucyfrowienie”pracowni diagnostycznych. System, który powstanie w wyniku realizacji projekt uumożliwi opisywanie zdjęć „na odległość”. Zakłada się, że pracownie diagnostyki obrazowej będą pracować 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu. Głównym koordynatorem projektu jest Uniwersytet Zielonogórski, natomiast partnerami jest 10 lubuskich szpitali i jedna przychodnia. Wartość projektu: 20 mln zł. W województwie łódzkim dofinansowanie ze środków RPO na projekt teleradiologiczny otrzymał Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. M.Pirogowa (wartość projektu 5mln. zł). Na Mazowszu w ramach RPO na projekt teleradiologiczny dofinansowanie otrzymał Samodzielny Specjalistyczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Rudce,a w ramach Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko - Wojskowy Instytutu Medycznego na sfinansowanie zakupu aparatury obrazowej oraz dostosowanie infrastruktury technicznej w celu utworzenia Teleradiologicznego Centrum Diagnostycznego (wartość projektu: 10 mln zł). W ramach POIG udało się również sfinansować również projekt komercyjnej telemedycznej platformy usługowej, umożliwiającej

monitoring pacjentów z problemami kardiologicznymi (wartość projektu: 1 mln zł.). W województwie opolskim w ramach RPO realizowany jest projektu cyfrowienia diagnostyki obrazowej w szpitalu w Nysie (wartość projektu; 1,2mln zł). Na Podkarpaciu w ramach projektu PSIM 27 szpitali otrzyma oprogramowanie RIS/PACS. W województwie pomorskim w ramach RPO realizowany jest za 4,7 mln zł projekt e-Platformy i ucyfrowienia zakładu diagnostyki obrazowej w Szpitalu Specjalistycznym im. F.Ceynowy w Wejherowie. W województwie świętokrzyskim systemy do elektronicznej diagnostyki obrazowej otrzyma cztery wojewódzkie szpitale w tym Świętokrzyskie Centrum Onkologii, Świętokrzyskie Centrum Ratownictwa Medycznego w ramach wspomnianego wcześniej zintegrowanego projektu e-Zdrowie w Województwie Świętokrzyskim, rozbudowa i wdrażanie systemów informatycznych w jednostkach służby zdrowia – etap I Na Warmii i Mazurach projekty telemedyczne ze środków RPO realizują dwa szpitale powiatowe, a jeden przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski. Łączna wartość projektów – prawie 3 mln zł.  W województwie wielkopolskim w ramach RPO realizowany jest jeden projekt, którego celem jest  uruchomienie Telemedycznej Pracowni Diagnostycznej (wartość projektu: 2 mln zł). Ponadto w ramach działania 2.3 POIG (Inwestycje związane z rozwojem infrastruktury informatycznej nauki) Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu realizuje za 5,7 mln zł. projekt Centrum archiwizacji obrazów morfologicznych i cyfrowej bazy danych obrazów mikroskopowych. Na terenie województwa zachodniopomorskiego w ramach RPO aktualnie realizuje się dwa projekty o łącznej wartości 2,7 mln zł, których przedmiotem jest telemedycyna i teleradiologia.

 

Wnioski

Wartość projektów dotyczących informatyzacji sektora ochrony zdrowia finansowanych w ramach wszystkich programów operacyjnych wyniosła na dzień dzisiejszy 1 597 mln zł. , co stanowi12,7 % wartości wszystkich projektów dotyczących sektora ochrony zdrowia

finansowanych ze środków unijnych. Informatyzacją objęto ponad 260 placówek opieki zdrowotnej, przy czym są to w przeważającej większości szpitale. Wartość realizowanych przez nie projektów wyniosła na dzień 31 lipca - 440 mln zł.[2]Projekty o wartości 437 mln realizowane są w ramach regionalnych programów operacyjnych. Reszta projektów (o wartości 3 mln) realizowane jest w ramach działania 8.1 i 8.2 POIG, co należy uznać za daleko niewystarczające.

 

Projekty dotyczące informatyzacji placówek ochrony zdrowia stanowią ważną część wszystkich projektów dotyczących sektora ochrony zdrowia realizowanych w ramach regionalnych programów operacyjnych (8%). Z perspektywy kilku lat bardzo niepokojąco wyglądają różnice w znaczeniu jakie nadały poszczególne urzędy marszałkowskie tym obszarom wsparcia. Projekty dotyczące informatyzacji ochrony zdrowia realizowane w ramach RPO o największej łącznej wartości realizowane są w województwach: lubelskim(ponad 71 mln zł), Łódzkim (64 mln), dolnośląskim (prawie 65 mln), podkarpackim(59 mln). Projekt o wartości około 60 mln w województwie podlaskim jest na etapie decyzji zarządu województwa. W województwach: śląskim, zachodniopomorskimi wielkopolskim na informatyzację przeznaczono mniej niż 5 mln zł. W zachodniopomorskim na informatyzację placówek ochrony zdrowia rozumianej jako wdrożenie systemów informatycznych wspierających dokumentowanie zdarzeń medycznych nie przeznaczono żadnych środków. Jeszcze wymowniej wygląda to gdy odniesiemy wartość projektów informatycznych realizowanych w ramach RPO do liczby mieszkańców województwa (rys.1).

Okazuje się, że największe znaczenie do informatyzacji przywiązywane jest w województwie podlaskim, podkarpackim,łódzkim i dolnośląskim. Najmniejsze w zachodniopomorskim, śląskim,wielkopolskim i małopolskim. Potwierdza to również drugi wykres (rys. 2), na którym wartość projektów informatycznych ukazano na tle pozostałych projektów w ochronie zdrowia realizowanych na terenie województwa z programów RPO, POIG, POIiŚ

  

Również niezadowalający jest poziom wykorzystywania środków w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Wydawałoby się, że kierunki wsparcia realizowane w ramach działania8.1 POIG tj. na projekty mające na celu świadczenie usług drogą elektroniczną (usług cyfrowych), w tym wytworzenie produktów cyfrowych niezbędnych do świadczenia tych usług oraz działania8.2. POIG tj. na przedsięwzięcia o charakterze zarówno technicznym (informatycznym), jak i organizacyjnym, które prowadzą do realizacji procesów biznesowych w formie elektronicznej,obejmujących trzy lub więcej przedsiębiorstw bardzo dobrze wpisują się w zapotrzebowanie placówek opieki zdrowotnej, zwłaszcza tych mniejszych prowadzonych np. jako prywatne praktyki lekarskie (indywidualne i grupowe), dla których sfinansowanie przejścia na elektroniczną dokumentację medyczną z własnych środków będzie bardzo dużym obciążeniem. Wg stanu na dzień 31 lipca wartość projektów, które można byłoby zaklasyfikować jako informatyzację placówki opieki zdrowotnej  wyniosła tylko 3,6 mln zł.

  

Informatyzacja placówek ochrony zdrowia, w tym wdrożenie elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM), to obecnie jedno z trudniejszych zagadnień w ochronie zdrowia. Wysoki koszt tego typu przedsięwzięć powoduje, że skorzystanie ze środków unijnych dla większości zakładów opieki zdrowotnej to jedyny sposób na zrealizowanie takiej inwestycji.Centralny projekt z zakresu informatyki medycznej - Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych, obejmuje stworzenie ogólnopolskiej platformy umożliwiającej m.in. przesyłanie danych medycznych, ale nie przewiduje finansowania przedsięwzięć informatycznych w samych zakładach opieki zdrowotnej. Źródłem ich finansowania mogły stać się Regionalne Programy Operacyjne oraz priorytet VIII POIG. Brak resortowej strategii w obszarze e-zdrowia[3]na lata 2007 – 2010 oraz niewystarczający poziom koordynacji regionalnych inicjatyw przez CSIOZ spowodował, że przedsięwzięcia ukierunkowane na informatyzację placówek ochrony zdrowia, finansowane w ramach RPO 2007 – 2013,zostały określone zbyt szeroko. Dotyczą m.in. wdrożeń standardowego oprogramowania do obsługi szpitali i przychodni, usług on-line, telemedycyny, teleradiologii, sprawozdawczości medycznej i rozliczeniowej, elektronicznej karty zdrowia, e-obiegu dokumentów, medycznych baz danych, portali a w niewielkim stopniu ogniskują się na zasadniczej kwestii związanej z informatyką medyczną tj. wdrożenia elektronicznej dokumentacji medycznej. Ponadto na poziomie regionów podejmowane są inicjatywy bardzo często dublujące rozwiązania powstające w ramach Elektronicznej Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych. Chodzi tu zwłaszcza o regionalną infrastrukturę umożliwiającą wymianę i udostępnianie dokumentacji medycznej.Istnieje więc całkiem realna groźba, że system, który realizuje Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia, za prawie 700 mln zł. pozostanie nie wykorzystany, gdyż nie będzie podmiotów, które będą w stanie z niego korzystać, a te które będą przygotowane wybiorą rozwiązania regionalne lub komercyjne.

Tekst autora bloga opublikowany w sierpniowym numerze "Służby Zdrowia" nr 60-68/2011 (4061-4069)



[1]Ramy prawne dla prowadzenia dokumentacji medycznej w postaci elektronicznej po raz pierwszy wprowadziło Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej oraz sposobu jejprzetwarzania z dnia 21 grudnia 2006 r. (Dz.U.Nr 247, poz. 1819). Nowe rozporządzenie w tej sprawie, obowiązujące od 1stycznia 2011, zlikwidowało obowiązek stosowania podpisu elektronicznego oraz zliberalizowało zasady w zakresie outsourcingu obsługi elektronicznej dokumentacji medycznej.

[2]Z uwagi na to, że dane obejmują tylko te projekty, których realizacja została potwierdzona poprzez podpisanie umowy o dofinansowanie obliczenie nie obejmuje projektu Podlaski System Informacyjny e-Zdrowie” o wartości 62 mln zł.

[3]Rządowa strategia pn."Kierunki informatyzacji „e-Zdrowie Polska” na lata 2011-2015" została opracowania przez Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia (jednostka Ministerstwa Zdrowia) i przedłożona Komitetowi ds. Informatyzacji i Łączności Rady Ministrów dopiero w 2010 r. Strategia ma być – jak napisano we wstępie –dokumentem wskazującym kierunki działania Rządu w zakresie informatyzacji ochrony zdrowia. Dokument powstał w oparciu o dokumenty: "Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce do roku 2013", "Strategia informatyzacji Rzeczpospolitej Polskiej -e-Polska", i stanowi ich rozszerzenie w zakresie działań związanych z opieką zdrowotną. Przy opracowaniu dokumentu zostały wzięte pod uwagę zalecenia Komisji Europejskiej w zakresie szeroko rozumianego e-Health. W strategii zostały również ujęte koncepcje uruchomionych projektów finansowanych z Funduszy Strukturalnych, które są koordynowane na poziomie krajowym przez Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia będące jednostką podległą i nadzorowaną przez Ministerstwo Zdrowia