18 października br. wMinisterstwie Rozwoju Regionalnego odbyła się konferencja poświęcona funduszomnorweskim. Tak jak w poprzedniej edycji jednym z kluczowych tematów jestzdrowie. Jak zapowiedzieli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia konkursyrozpoczną się jeszcze w tym roku. Do wydania jest blisko  70 mln euro. Funduszami zarządzać będzieMinisterstwo Zdrowia w ramach dwóch obszarów tematycznych: „Poprawa i lepszedostosowanie ochrony zdrowia do trendów demograficzno-epidemiologicznych” oraz„Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu”. Operatorem programów będzieMinisterstwo Zdrowia. Łączna kwota dofinansowania projektów to 70 mln euro. Chociażoba programy są jeszcze fazie zatwierdzania, ministerstwo zapowiedziało,ze  ogłoszenie konkursów nastąpi jeszczew tym roku.

Poprawa i lepsze dostosowanie ochrony zdrowia do trendówdemograficzno-epidemiologicznych

MinisterstwoZdrowia zapowiada, ze w ramach programu preferowane będą działania poprawiające jakość opieki geriatryczneji ilość całodobowych świadczeń instytucjonalnych wykonywanych przezspecjalistyczne ośrodki i oddziały, których obecnie liczba jestniewystarczająca. Wysoko punktowane będzie także rozwijanie umiejętnościsamoopieki wśród osób stale jej wymagających w celu zmniejszeniazapotrzebowania na opiekę instytucjonalną. Dofinansowanie otrzymają projektyzakładające:

  • Rozwój teleopieki umożliwiającej natychmiastową pomoc pielęgniarek i innych kadr medycznych na życzenie.
  • Wypożyczanie sprzętu na potrzeby pacjenta i pielęgniarek oraz doradztwo dotyczące wyboru sprzętu, szkoleń w zakresie obsługi sprzętu i przygotowanie warunków do opieki domowej.
  • Zakup sprzętu diagnostycznego i terapeutycznego dla ośrodków opieki długoterminowej.
  • Rozbudowa, przebudowa lub odnowienie (modernizacja) ośrodków opieki długoterminowej.
  • Szkolenia dla pielęgniarek i innych kadr medycznych w zakresie opieki nad osobami starszymi.
  • Publikacje na temat standardów opieki długoterminowej.

Nadofinansowanie mogą liczyć również projekty dotyczące poprawy opieki okołoporodowej, wsparcia świadczeń z zakresuprofilaktyki, diagnostyki i leczenia w celu zwiększenia liczby urodzeń. Wzwiązku ze zwiększającym się ujemnym przyrostem naturalnym oraz powiększającejsię liczbie dzieci urodzonych z wadami rozwojowymi, w programie priorytetowobędzie traktowana poprawa świadomości zdrowotnej przyszłych matek oraz wczesnewykrywanie ciąż zagrożonych w celu skierowania pacjentek do lepiej wyposażonychośrodków, które zapewnią bezpieczeństwo matce i dziecku. W ramach priorytetuwspierane będą projekty zakładające:

  • Zbiorowe formy edukacji zdrowotnej dla kobiet w ciąży.
  • Szkolenia zawodowe dla personelu medycznego dotyczące metod wczesnego wykrywania wad płodu oraz intensywnej opieki nad noworodkiem.
  • Rozwój ośrodków prowadzących kompleksową diagnostykę oraz terapię wewnątrzmaciczną płodu (zakup sprzętu, wdrożenie nowych technologii medycznych , rozbudowa, przebudowa lub odnowienie ośrodków).
  • Rozwój oddziałów intensywnej terapii noworodkowej (zakup sprzętu, wdrożenie nowych technologii medycznych, rozbudowa, przebudowa, modernizacja infrastruktury).
  • Opracowanie systemu oceny jakości oraz nadzoru trzech poziomów referencyjnych opieki okołoporodowej.
  • Profilaktyka stomatologiczna dla kobiet ciężarnych

Trzecimpriorytetowy obszar to profilaktyka chorób nowotworowychmająca na celu zmniejszanie wskaźnika zachorowalności i śmiertelności z powoduchorób onkologicznych w Polsce. Zakłada się, że niski poziom świadomościspołecznej dotyczącej zapobiegania chorobom nowotworowym oraz brak odpowiedniejinfrastruktury uniemożliwia wczesne wykrywanie tych chorób. W związku z tymkonieczne jest poprawienie poziomu infrastruktury poprzez zwiększenie ilościspecjalistycznego sprzętu wykorzystywanego w diagnostyce i leczeniu choróbnowotworowych, takiego jak: mammografy, urządzenia do tomografii komputerowejoraz do rezonansu magnetycznego, a także akceleratory liniowe. W ramach obszaruna dofinansowanie mogą liczyć projekty mające na celu:

  • Opracowanie i wdrażanie programów profilaktycznych z uwzględnieniem badań przesiewowych oraz szkoleń dla personelu medycznego przeprowadzającego badania przesiewowe.
  • Prowadzenie edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia związana z badaniami profilaktycznymi i zdrowym stylem życia.
  • Rozbudowę, przebudowa lub odnowienie (modernizacja) oraz zakup sprzętu dla jednostek radioterapii.
  • Zakup sprzętu do wczesnego wykrywania chorób nowotworowych dla podmiotów prowadzących działalność leczniczą.

 

Beneficjentami projektów mogą być podmioty prowadzące działalność leczniczą świadczące usługi zdrowotne finansowane ze środków publicznych oraz ich organy założycielskie, podmioty prowadzące działalność leczniczą przekształcone w spółki kapitałowe, Instytuty badawcze funkcjonujące w sektorze ochrony zdrowia, uczelnie medyczne lub wyższe szkoły publiczne prowadzące działalność dydaktyczną i badawczą w zakresie nauk medycznych, domy pomocy społecznej finansowane ze środków publicznych oraz ich podmioty założycielskie, organizacje pozarządowe działające w sektorze ochrony zdrowia. Z pomocy nie będą mogły skorzystać podmioty funkcjonujące poza publicznym systemem finansowania. Ogólna kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów to blisko 47 mln EURO. Minimalna wartość projektu – 300 tys Euro, maksymalna – 6 mln euro. Poziom dofinansowania to 80 % całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu. Projekty muszą skończyć się do 30 kwietnia 2016 r.  Ogłoszenie naboru w ramach programu nastąpi jeszcze w tym roku trwać będzie dwa miesiące. Program nie jest programem partnerskim, co oznacza, że nie jest wymagany partner z Norwegii. Dokumenty składane podczas konkursu to wniosek, studium wykonalności oraz ewentualnie koncepcja architektoniczna lub inny dokument potwierdzający planowaną inwestycję jeśli projekt przewiduje prace budowlane.

Przykładem już zrealizowanego projektu(w ramach poprzedniej edycji) jest projekt Profilaktykai wczesne wykrywanie wad rozwojowych u płodu i dzieci oraz zmian nowotworowychgwarancją poprawy zdrowia wśród mieszkańców Powiatu Tatrzańskiego,realizowany przez Szpital Powiatowy im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem.Projekt zakładał zmniejszenie umieralności okołoporodowej noworodków oraz zmniejszenieumieralności osób ze zmianami nowotworowymi sutka i jelita grubego. Zakupiony wramach projektu sprzęt medyczny zapewnił mieszkańcom Zakopanego i okolicznychwsi dostęp do nowoczesnych badań specjalistycznych z zakresu wad rozwojowych upłodu i noworodków oraz wczesne wykrywanie zmian nowotworowych sutka i jelitagrubego. W ramach projektu zakupiono m.im. echokardiograf, ultrasonograf,diatermie, kolonoskop, myjnie endoskopów oraz aparat do znieczulenia zkardiomonitorem. Prowadzona była także akcja informacyjna i edukacyjna opotencjalnych zagrożeniach i ich profilaktyce oraz bezpłatne badaniaprofilaktyczne (przeprowadzono 8 271 badań). Dzięki projektowi zwiększył siędostęp mieszkańców powiatu tatrzańskiego do nowoczesnej opieki zdrowotnej,zmodernizowano wyposażenie oraz poprawiła się jakość  świadczonych przez szpital usług medycznych.

Ograniczaniespołecznych nierówności w zdrowiu

Jest to  program partnerski realizowany we współpracyz norweskim dyrektoriatem ds. zdrowia Składa się będzie z projektu predefiniowanego, zakładającego opracowaniemiędzysektorowej strategii oraz instrumentów na rzecz niwelowania nierówności wzdrowiu oraz projektów pilotażowych,opartych na efektach badań przeprowadzonych w ramach projektu predefiniowanego,realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Projekt predefiniowanykoordynuje Departament Ubezpieczenia Zdrowotnego Ministerstwa Zdrowia wewspółpracy z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego-Państwowym ZakłademHigieny, Narodowym Funduszem Zdrowia, oraz Biurem Krajowym WHO. Koszt projektupredefiniowanego to 3 434 000 EUR. Jego celem będzie opracowaniestrategii międzysektorowej na rzeczzmniejszania nierówności w zdrowiu oraz opracowanie modelu oceny potrzebzdrowotnych oraz programu promocji i profilaktyki zdrowotnej dla społecznościlokalnych, które będą stanowiływytyczne dla powiatów, składających wnioski do konkursu. Projektypilotażowe realizować będą jednostki samorządu terytorialnego, wyłonionew ramach otwartego naboru wniosków planowanego na III kwartał 2013 r.Efektem działań z tych projektów mają być programy promocji zdrowia iprofilaktyki dla społeczności lokalnych oraz modele oceny potrzeb zdrowotnychdla powiatów. Poziom dofinansowania wynosi 100 % kosztów kwalifikowanych. Minimalnawartość projektu to 300 tys. euro, maksymalna – 1 mln euro. Łączna alokacjaprojektów w fazie pilotażu to 15,4 mln euro.

W obu programach zdrowotnychzagwarantowane zostało 1,5% kwoty alokacji na Fundusz Współpracy Dwustronnej natzw. działania promocyjne, „miękkie”. Beneficjenci, którzy otrzymajądofinansowanie w zasadniczej części projektu (tzw. podstawowej) będą mogliubiegać się w uproszczonej procedurze w ciągłym naborze, o dofinansowaniedziałań „miękkich”. Bedzie to m.in. konferencja międzynarodowa. Kosztkonferencji zaplanowano na 46,5 tys. euro, dofinansowanie jej 85-90%. Zakres iszczegóły będą jeszcze podane w 2013 r.

Dotychczasowedoświadczenia

W poprzedniej edycji funduszynorweskich przeprowadzono dwa nabory. W ramach pierwszego w 2005 roku wpłynęło375 wniosków na łączną kwotę ponad 366 mln EUR przekraczającą 20-krotniedostępną kwotę alokacji. Projekty składane były w ramach wszystkich rodzajówkwalifikujących się projektów, głównie przez zakłady opieki zdrowotnej ijednostki samorządu terytorialnego. Ostatecznie wybrano do realizacji 21projektów dofinansowanych ze środków Mechanizmów na łączna kwotę ok. 17 mlnEUR. Drugi konkurs ogłoszony w 2007 cieszył się jeszcze większymzainteresowaniem, wpłynęło 457 wniosków na łączną kwotę dofinansowania ponad410 mln euro zł. Dofinansowanie ostatecznie otrzymało łącznie 55 projektów nakwotę ok. 43 mln EUR.

Obecny na spotkaniuAmbasador Norwegii w Polsce Enok Nygaard stwierdził, że pierwsza edycjaFunduszy Norweskich była ogromnym sukcesem. Ambasador podkreślił równocześnie,że przy realizacji nowych programów i projektów, norwescy oraz polscy eksperci nadalbędą współpracować w kluczowych obszarach wspólnego zainteresowania. Nowaedycja funduszy norweskich i EOG rozpoczęła się w momencie prowadzenia prac nadprzyszłą perspektywą finansową Unii Europejskiej. Tym bardziej, pomoc oferowanąobecnie przez Norwegię, Liechtenstein i Islandię należy uznać za szczególnieważne narzędzie, pozwalające sfinansować wiele cennych inwestycji prorozwojowychw okresie przejściowym pomiędzy starą i nową perspektywą finansową. 

Artykuł opublikowany przez autora bloga w listopadowym numerze Służby Zdrowia