Definicje i klasyfikacje rejestrów publicznych

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o informatyzacji[1] rejestr publiczny to rejestr, ewidencja, wykaz, lista, spis albo inna forma ewidencji, służąca do realizacji zadań publicznych, prowadzona przez podmiot publiczny na podstawie odrębnych przepisów ustawowych[2]. Część rejestrów publicznych posiada status rejestrów administracyjnych. Wg J.Oleńskiego rejestr administracyjny to wykaz, lista, spis: (1) podmiotów (osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających  osobowości prawnej), (2) obiektów materialnych, (3) procesów ekonomicznych lub technologicznych, (4) zdarzeń społecznych, ekonomicznych, technicznych, ekologicznych lub innych, których rejestrowanie i ewidencjonowanie jest niezbędne organom administracji publicznej, jednostkom sektora publicznego bądź innym jednostkom do realizacji ich funkcji publicznych, do czego zobowiązane są z mocy prawa.[3] B. Szafrański wśród rejestrów publicznych wyróżnia rejestry identyfikacyjne oraz klasyfikacyjne, a w ramach rejestrów identyfikacyjnych: rejestry pierwotne oraz wtórne. Rejestry identyfikacyjne zawierają informacje o indywidualnych cechach obiektu (osoby, organizacji, zasobu lub procesu) pozwalające na ustalenie jego tożsamości. Rejestry klasyfikacyjne zawierają natomiast informacje o kryteriach podziału obiektów na podgrupy. Rejestry pierwotne to rejestry wykorzystujące tylko identyfikator własny do ustalenia tożsamości obiektu, natomiast rejestry wtórne wykorzystują do tego celu zarówno identyfikator własny jak i obcy (tj. z innego rejestru). [4] Podział rejestrów na pierwotne i wtórne jest kluczowy przy porządkowaniu systemu rejestrów publicznych , w tym ustalaniu referencyjności rejestrów względem siebie. Wg J.Oleńskiego relacja referencyjności może zachodzić tylko dla określonych informacji: identyfikatorów, cech klasyfikacyjnych, danych wspólnych dla wielu ewidencji i systemów. Wyróżnia on ponadto trzy bazowe rejestry referencyjne: rejestr ludności, rejestr jednostek organizacyjnych, rejestr jednostek terytorialnych.[5]

 

Znaczenie i funkcje rejestrów publicznych

Rola rejestrów administracyjnych w kształtowaniu ładu informacyjnego państwa, w tym systemu ochrony zdrowia, jest kluczowa, gdyż z „mocy prawa posiadają rękojmię wiary publicznej w tym sensie, że mogą stanowić legalną i wiarygodną podstawę informacyjną do decyzji lub podejmowania działań ekonomicznych, społecznych i administracyjnych”[6]. Prowadzenie rejestru i ujawnianie w nim określonych informacji rodzi ponadto skutki prawne zarówno dla osoby, której wpis dotyczy, jak i organów władzy publicznej. Niekiedy wpis do rejestru wywołuje także skutki prawne bezpośrednio dla osób trzecich.[7]

Rejestry spełniają kilka ważnych funkcji. Funkcje stanowiące rejestrów polegają na tym, że wpis do nich - z mocy prawa - umożliwia podmiotom ochrony zdrowia (osobom fizycznym i prawnym) określone zachowanie się, w tym zezwala np. na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, obrót lekami itp. lub przyznaje określone uprawnienia np. bezpłatne zaopatrzenie w leki[8]. Funkcja identyfikacyjna oznacza nadanie podmiotowi lub obiektowi podlegającemu rejestracji kodu identyfikacyjnego, który można wykorzystywać w innych rejestrach (np. numer REGON, NIP, KRS, nr prawa wykonywania zawodu). Funkcja kontrolna rejestru medycznego umożliwia podmiotom mającym interes prawny odwoływanie się do zapisów w tym rejestrze jako do wiarygodnego źródła informacji mającego rękojmię wiary publicznej, za które państwo ponosi odpowiedzialność. Jeśli z różnych przyczyn dane dotyczące zarejestrowanego podmiotu nie są aktualne, osoba lub podmiot mający interes prawny może odmówić określonego działania (np. NFZ może odmówić zawarcia kontraktu w razie braku rejestracji jednostki i komórki zozu w Rejestrze ZOZ). Funkcja klasyfikacyjna rejestrów oznacza natomiast zaliczenie rejestrowanych podmiotów lub obiektów do określonych grup i klas (np. nadanie jednostce chorobowej kodu ICD 10). Bardzo często zaliczenie podmiotu do określonej klasy ma charakter decyzji administracyjnej o konkretnych skutkach prawnych (np. NFZ może zawierać kontrakty na te świadczenia zdrowotne, które wynikają z zakresu przedmiotowego działalności wykazanej w Rejestrze ZOZ). Podobnie w przypadku badań statystycznych. Nadanie odpowiedniego klasyfikatora jednostce czy komórce organizacyjnej w Rejestrze ZOZ oznacza konieczność objęcia danego zozu, określonymi badaniami statystycznymi.

Rejestry ochrony zdrowia.

W ramach rejestrów publicznych i administracyjnych funkcjonuje co najmniej 100 rejestrów ochrony zdrowia, z których cześć można zaliczyć do rejestrów medycznych[9]. Istnieje również kilkaset innych baz danych nie mających statusu rejestrów publicznych np. utworzonych na potrzeby medycznych badań naukowych, ale które również wykorzystywane są jak ważne źródła informacji dla systemu ochrony zdrowia.

Rejestry ochrony zdrowia można podzielić wg kryterium użytkowego na 6 głównych grup[10]:

* usługodawców (np. zakłady opieki zdrowotnej, praktyki: lekarskie, pielęgniarek i położnych, diagnostów laboratoryjnych, apteki) – 22 rejestry,

* usługobiorców (np. ubezpieczeni w NFZ, objęci opieką POZ, dawcy krwi, szpiku, narządów) –15 rejestrów

* pracowników medycznych (np. lekarze, pielęgniarki, diagności laboratoryjni, farmaceuci, lekarzy orzekających o chorobach zawodowych) -  12 rejestrów

* usług, zdarzeń i problemów zdrowotnych (np. ewidencja świadczeń NFZ, rejestr statystyczny MZ/Szp11, rejestr onkologiczny) – 29 rejestrów

* pomocnicze i klasyfikacyjne (np. rejestr systemów kodowania, wykaz świadczeń wysokospecjalistycznych, ICD9, ICD10, CPT) – 20 rejestrów

* kształcenia pracowników medycznych (np. rejestr podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe lekarzy i lekarzy dentystów, rejestr lekarzy odbywających specjalizację, ewidencja programów specjalizacji) – 15 rejestrów

Wśród rejestrów ochrony zdrowia, na szczególną uwagę zasługują rejestry prowadzone przez świadczeniodawców na podstawie przepisów prawnych regulujących funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej[11] oraz systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego[12]. Są to: dokumentacja medyczna (dokumentacja indywidualna zewnętrzna, dokumentacja indywidualna wewnętrzna, dokumentacja zbiorcza wewnętrzna, dokumentacja zbiorcza zewnętrzna), rejestr świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, rejestr osób objętych podstawową opieką zdrowotną, rejestr oczekujących na świadczenie zdrowotne. Rejestry te, ze względu na „wrażliwość” zgromadzonych danych podlegają specjalnej ochronie.

 
fragmenty artykułu opublikowanego w sierpniowym numerze Ogólnopolskiego Przeglądu Medycznego  


[1] Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. Nr 64, poz.565, z późn. zm.)

[2] Warto zauważyć,  że wg definicji zawartej w ustawie, status rejestru publicznego będzie miała również medyczna dokumentacja zbiorcza prowadzona przez publiczny zakład opieki zdrowotnej na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej oraz sposobu jej przetwarzania. Należy to uznać za niedopatrzenie ustawodawcy.

[3] J.Oleński. „Infrastruktura informacyjna państwa w globalnej gospodarce”. Wydział Nauk Ekonomicznych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2006 r. str. 539

[4] B.Szafrański „Model informacyjny rejestrów państwowych i wymagania w zakresie systemu komputerowego wspomagania zarządzania rejestrami”. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji, Warszawa 2003r. str. 16.

[5] W warunkach polskich są to: PESEL, REGON, TERYT

[6] J.Oleński. „Infrastruktura informacyjna państwa w globalnej gospodarce”. Wydział Nauk Ekonomicznych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2006 r. str. 539

[7] T.Stawecki „Rejestry publiczne. Funkcje instytucji”. LexisNexis Sp. Z o.o., Warszawa 2005 r. str. 28-29

[8] Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135, z 2004.r z późn. zm.) osobom wpisanym do rejestrów: zasłużonych honorowych dawców krwi oraz zasłużonych honorowych dawców przeszczepów przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w niektóre leki.

[9] Zgodnie z projektem ustawy o informacji w ochronie zdrowia rejestr medyczny to: rejestr, ewidencja, lista, spis albo inny uporządkowany zbiór danych osobowych lub jednostkowych danych medycznych.

[10] Lista ponad 100 rejestrów w ochronie zdrowia została opublikowana przez autora artykułu w numerze 18-21 "Służby Zdrowia"  z 9 marca 2009. Jest również dostępna pod adresem www.nyczaj.blog.onet.pl

[11] Rozporządzenie  Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej oraz sposobu jej przetwarzania ( Dz.U. Nr 247, poz. 1819, z 2006 z późn. zm.)

[12] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 czerwca 2008 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji gromadzonych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz. U. nr 123, poz. 801, z 2008r. )